Vrije valruimte: hoeveel hoogte heeft een vallijn echt nodig?

Vanaf 2,5 meter is er volgens het Arbobesluit in ieder geval sprake van valgevaar. Toch is een vallijn op die hoogte niet vanzelf de oplossing. Een vallijn stopt je namelijk niet meteen: eerst val je, daarna scheurt de energieabsorber open. Bij de Petzl ABSORBICA-Y MGO 80 zakken je voeten bij de langst toegestane val 2,58 meter. Op 2,5 meter raak je dan de grond. Daarom rekent Petzl met 3,58 meter vrije ruimte.

Hoeveel vrije valruimte heb je nodig?

Vrije valruimte (in handleidingen tirant d'air of clearance) is de ruimte die onder je vrij moet zijn om bij een val nergens tegenaan te komen. Dat hoeft niet de grond te zijn: een leiding, machine of lagere vloer telt ook. Petzl rekent in de gebruiksaanwijzing van de ABSORBICA-Y MGO met de langst toegestane val: het ankerpunt zit één lijnlengte onder je harnaspunt. Bij de MGO 80 is dat ongeveer 50 cm boven je voeten, bij de MGO 150 ongeveer 33 cm eronder.

	MGO 80	MGO 150
Totale lengte van de lijn	1,00 m	1,83 m
Maximale vrije val	2,00 m	3,66 m
Absorber scheurt open, tot 100 kg	0,58 m	0,91 m
Absorber scheurt open, 100 tot 140 kg	0,87 m	1,40 m
Vrije ruimte onder je voeten, tot 100 kg	3,58 m	5,57 m
Vrije ruimte onder je voeten, 100 tot 140 kg	3,87 m	6,06 m
Minimale hoogte ankerpunt, tot 100 kg	4,08 m	5,24 m
Minimale hoogte ankerpunt, 100 tot 140 kg	4,37 m	5,73 m

Deze waarden gelden alleen voor de ABSORBICA-Y MGO, voor een gewicht van 60 tot 140 kg inclusief gereedschap. Op het EN 355-label staat als maximale uitscheurlengte 0,9 m (MGO 80) en 1,61 m (MGO 150). Andere vallijnen hebben eigen waarden, die in hun eigen gebruiksaanwijzing staan.

Zo reken je het na

Bij de langst toegestane val is de vrije val twee keer de lijnlengte. Daar telt Petzl het openscheuren van de absorber en 1 meter veiligheidsmarge bij op:

2,00 m vrije val + 0,58 m absorber + 1,00 m marge = 3,58 m onder je voeten

Voor de hoogte van het ankerpunt tel je de lijnlengte, de absorber, 1,5 meter tussen harnaspunt en voeten en dezelfde marge op: 1,00 + 0,58 + 1,50 + 1,00 = 4,08 meter. Schat de absorberwaarde nooit zelf. Die hangt af van de val en je gewicht en is alleen bij de fabrikant bekend.

Vier dingen die je niet verwacht

• Het getal in de naam is niet de lengte. De MGO 80 is in totaal 1,00 meter lang, de MGO 150 is 1,83 meter. Reken dus niet met de 80 of 150 uit de productnaam.
• De 100 kg is inclusief gereedschap en kleding. Weeg je 90 kg en draag je 15 kg aan spullen, dan val je in de zwaardere kolom. Dat kost 29 cm extra bij de MGO 80 en 49 cm bij de MGO 150. Zit je tussen twee waarden, reken dan met de hoogste.
• Een losse lijnarm aan je harnas beperkt de absorber. Haak je de vrije arm van een Y-lijn aan je harnas, dan kan de absorber minder ver openscheuren. Gebruik alleen speciale parkeerpunten die de MGO-haak bij een val loslaten. Bij de Petzl Newton-harnassen noemt Petzl die op de internationale versie, niet op de Europese. Voor onder meer de Newton-, Volt- en Avao-reeksen bestaat ook een los parkeeraccessoire.
• Een flexibele lijn zakt door. Hang je aan een flexibele horizontale ankerlijn (EN 795 type C), dan komt de doorzakking van die lijn er nog bovenop. Die vind je in de handleiding van de ankerlijn.

Te weinig ruimte? Dit zijn je opties

1. Kies een hoger ankerpunt. Volgens Petzl is dit de eenvoudigste manier. Hoe hoger het ankerpunt, hoe korter de val en hoe minder de absorber openscheurt. De tabel hierboven geldt voor de langst toegestane val.
2. Kies een kortere lijn. Moet je boven je ankerpunt werken, houd de lijn dan zo kort mogelijk. Daarbij helpt bijvoorbeeld de verstelbare ABSORBICA-I VARIO.
3. Voorkom dat je kunt vallen. Met verblijfsbeperking kom je niet bij de rand. Zo'n systeem vangt geen val op, dus de lijn moet echt te kort zijn om de rand te halen.
4. Kies een ander systeem. Een valblok heeft een eigen waarde voor de vrije ruimte. Vergelijk die in de gebruiksaanwijzing voordat je kiest.

Kan het zonder harnas, dan gaat dat voor. Het Arbobesluit kiest eerst voor een veilige werkvloer of hekwerk en pas daarna voor persoonlijke valbescherming.

Let op bij randen en redding

Een val over een rand is een apart geval. Alleen de ABSORBICA-Y MGO 150 is daarvoor getest (PPE-R/11.074_V3), over een stalen rand met een radius van 0,5 mm zonder bramen. De MGO 80 heeft die markering niet. Bestaat bij de MGO 150 op een platform dat risico, dan moet er minimaal 6,1 meter tussen ankerpunt en grond zitten. Blijf ook binnen 1,5 meter horizontaal van het ankerpunt, om slingeren te beperken. Is de rand scherper of zitten er bramen op, sluit een val over die rand dan uit of breng randbescherming aan.

Een geslaagde opvang is bovendien niet het einde. Bewusteloos in een harnas hangen is levensgevaarlijk. Zorg dus voor een reddingsplan en de middelen om dat direct uit te voeren, voordat iemand omhoog gaat.

Veelgestelde vragen

Wat is vrije valruimte?

De minimale ruimte onder de gebruiker die vrij moet zijn, zodat je bij een val geen obstakel raakt. Daarin zitten de val, het openscheuren van de absorber en een veiligheidsmarge.

Geldt valbeveiliging ook onder 2,5 meter?

Ja, als er een verhoogd valrisico is, zoals bij werk boven water, op verkeerswegen of bij uitstekende delen. Neem valgevaar bij elke hoogte op in je RI&E.

Mag ik de waarden van Petzl gebruiken voor een ander merk?

Nee. Absorber en lijnlengte verschillen per product, dus gebruik altijd de gebruiksaanwijzing van jouw lijn. Voor ABSORBICA-lijnen kun je ook de clearance-calculator van Petzl gebruiken.

Twijfel je over jouw situatie?

Bekijk alle vallijnen en energieabsorbers of harnassen. Stuur ons gerust je ankerhoogte, de vrije ruimte en je gewicht met gereedschap, dan denken we mee.

Bronnen: gebruiksaanwijzing Petzl ABSORBICA-Y MGO (L0047200C), Petzl Tech Tip over clearance met ABSORBICA-I en Y, Petzl-catalogus 2026, Arbobesluit artikel 3.16 en Arboportaal. Beelden: Petzl en eigen schema. Laatst gecontroleerd op 6 november 2026. Dit artikel vervangt de gebruiksaanwijzing en de risicobeoordeling van je werkplek niet.