Portaalkraan berekenen: capaciteit, hoogte en vloerbelasting

Een portaalkraan reken je in drie stappen uit. Eerst de capaciteit: de werklast van de kraan moet minstens gelijk zijn aan het gewicht van de last plus alles wat onder de haak hangt, en de laagste werklast in de keten (kraan, loopkat, takel, aanslagmiddel) is de grens. Daarna de hoogte: tel de hoogte waarover je de last moet tillen, de last zelf, het aanslagmiddel en de minimale haakafstand van de takel op; dat is de inhaakhoogte die de kraan minimaal moet halen. Tot slot de vloer: reken met het eigen gewicht van kraan en takel plus de volle last op één zijframe, want de loopkat kan tot vlak bij een poot rijden. Hieronder staat per stap een rekenvoorbeeld met de maten uit de technische gegevens van Schilling.

Welke capaciteit heeft je portaalkraan nodig?

Begin met het gewicht van de last. Tel daar het gewicht van de aanslagmiddelen bij op: hijsbanden, rondstroppen, sluitingen of een hijsbalk hangen ook aan de haak. Kies daarna een kraan, loopkat en takel waarvan de werklast minstens dat totaal is. De zwakste schakel bepaalt wat je mag hijsen: een kraan van 1.000 kg met een takel van 500 kg is een opstelling van 500 kg.

De aluminium portaalkranen in ons assortiment hebben een werklast van 500 kg tot 1.500 kg. Bij Schilling hangt de maximale balklengte af van de werklast: 1.000 kg is leverbaar tot 8 m balklengte, 1.500 kg tot 6 m. Schilling noemt het overschrijden van de maximale werklast, schuin trekken en lasten over de grond slepen uitdrukkelijk als niet toegestaan gebruik.

Hoe bereken je de benodigde inhaakhoogte?

De inhaakhoogte is bij Schilling de hoogte van de bout van de loopkat, dus het punt waar de bovenhaak van je takel aan hangt. Onder dat punt verlies je hoogte aan de takel zelf, aan het aanslagmiddel en aan de last. Tel van onder naar boven op:

1. de hoogte waarover de last moet, bijvoorbeeld een werkbank, aanhanger of machinebed;
2. vrije ruimte onder de last;
3. de hoogte van de last;
4. de hoogte van het aanslagmiddel tussen last en haak;
5. de minimale haakafstand van de takel (boven- tot onderhaak, volledig opgetrokken).

Rekenvoorbeeld. Je wilt een last van 900 mm hoog op een werkbank van 1.000 mm zetten, met 100 mm vrije ruimte. De rondstroppen hangen 800 mm boven de last. De takel is een Kito CB010 van 1 t, met een minimale haakafstand van 295 mm volgens de gebruiksaanwijzing. Benodigde inhaakhoogte: 1.000 + 100 + 900 + 800 + 295 = 3.095 mm. De middelhoge Schilling-uitvoering haalt maximaal 2.980 mm en valt dus af. De hoge uitvoering (2.310 tot 4.010 mm) past wel.

Welke hoogtes en breedtes hebben de uitvoeringen?

De tabel hieronder komt uit de technische gegevens van de stationaire Schilling-portaalkraan met enkele balk (1.000 kg). De pootbreedte is de breedte van een zijframe op de vloer; die heb je nodig als de kraan door een deur of tussen machines moet staan.

Uitvoering	Inhaakhoogte (bout loopkat)	Totale hoogte	Pootbreedte	Gewicht bij 4 m balk
Klein	1.249 tot 2.349 mm	1.695 tot 2.795 mm	1.297 mm	118 kg
Middel	1.730 tot 2.980 mm	2.175 tot 3.425 mm	1.736 mm	125 kg
Hoog	2.310 tot 4.010 mm	2.755 tot 4.455 mm	2.238 mm	178 kg

Zet je de stationaire kraan op het Schilling-onderstel met wielen voor binnen (24001), dan stijgt de minimale inhaakhoogte met 400 mm en de maximale met 200 mm. Bij het onderstel voor binnen en buiten (24002) is dat 440 mm en 240 mm. Met zo'n onderstel verplaats je de kraan alleen zonder last. De Estil-portaalkraan van 1.500 kg kan ook op wielen, maar is volgens de productgegevens evenmin onder last verrijdbaar. Wil je de last rijdend verplaatsen, kies dan een uitvoering die verrijdbaar onder last is.

Hoeveel balklengte kun je echt gebruiken?

De loopkat haalt niet de hele balk. Bij een balk van 4 m is de vrije breedte tussen de zijframes 4.000 mm, maar de bruikbare lengte voor de loopkat 3.679 mm (klein en middel) of 3.479 mm (hoog). Meet dus de positie van de last en de afzetplaats, en vergelijk die met de bruikbare lengte, niet met de balklengte.

Balklengte	Vrije breedte	Bruikbaar voor loopkat	Buitenmaat kraan	Gewicht (middel, 1.000 kg)
4 m	4.000 mm	3.679 mm	4.250 mm	125 kg
5 m	5.000 mm	4.579 mm	5.277 mm	136 kg
6 m	6.000 mm	5.679 mm	6.250 mm	143 kg
7 m	7.000 mm	6.579 mm	7.277 mm	183 kg
8 m	8.000 mm	7.679 mm	8.250 mm	194 kg

Zet je de zijframes niet aan de uiteinden van de balk, houd dan de regel van Schilling aan: de balklengte tussen de zijframes is altijd minstens 1,6 keer de balklengte buiten de zijframes. Reken voor de zekerheid met het totaal dat aan beide kanten uitsteekt. Bij een balk van 6 m mag er dan samen maximaal 2,3 m buiten de zijframes vallen (6 / 2,6 = 2,31 m), zodat er minstens 3,7 m tussen staat.

Hoe reken je de vloerbelasting uit?

Schilling schrijft voor dat de portaalkraan alleen op een vlakke en stevige ondergrond staat. Of jouw vloer dat is, hangt af van de kracht per voet. Die schat je zo:

1. Tel het gewicht van de kraan, de takel en de last met aanslagmiddelen op.
2. Ga ervan uit dat de loopkat boven één zijframe staat. Dat zijframe draagt dan de last, de takel en de helft van de kraan.
3. Deel door het aantal voeten van dat zijframe (twee).
4. Vermenigvuldig kilogrammen met 9,81 voor newtons.

Rekenvoorbeeld. Hoge uitvoering, 4 m balk, 1.000 kg: de kraan weegt 178 kg, de Kito CB010 met 2,5 m hijshoogte 11,5 kg, de last met stroppen 1.000 kg. Eén zijframe draagt dan 1.000 + 11,5 + 89 = 1.100,5 kg, ongeveer 10,8 kN. Per voet is dat ongeveer 5,4 kN. Dit is de statische belasting zonder stoten of slingeren. Staat de kraan op een verdiepingsvloer, een putdeksel, een kelderluik of klinkers, laat de draagkracht dan door een constructeur beoordelen. De druk op de vloer hangt ook af van het oppervlak van de voetplaat; meet die aan jouw kraan.

Onder welke omstandigheden mag je ermee werken?

• Temperatuur tussen -20 °C en +50 °C.
• Windsnelheid onder 40 km/h.
• Balk horizontaal, staanders van de zijframes verticaal, alle bouten en borgpennen geplaatst.
• Rem op de loopkat erop als je niet verrijdt: staat de balk iets scheef, dan kan een vrije loopkat gaan rijden.
• Nooit onder de hangende last staan of lopen, en geen personen vervoeren.

Hoe vaak moet een portaalkraan gekeurd worden?

Volgens het onderhoudsplan van Schilling doe je voor de eerste ingebruikname een visuele controle en functietest, en voor elk volgend gebruik een visuele controle. Minstens één keer per jaar, en direct na een aanpassing of reparatie, laat je de kraan door een deskundige keuren, met een belastingproef. Controleer bij die keuring ook de takel en de aanslagmiddelen.

Veelgestelde vragen

Telt het gewicht van de takel mee voor de werklast van de kraan?

De takel hangt aan de loopkat en wordt dus door de kraan gedragen. De Schilling-handleiding noemt geen aftrek voor het takelgewicht; vraag het bij een volle last na bij de leverancier. Voor de vloerbelasting reken je het takelgewicht altijd mee.

Kan ik een stationaire portaalkraan met last verrijden?

Nee. Het onderstel van Schilling is bedoeld om de kraan zonder last te verplaatsen. Voor rijden met last zijn er uitvoeringen die verrijdbaar onder last zijn, zoals de Estil van 1.000 kg en de verrijdbare Schilling-kranen.

Mag een portaalkraan buiten staan?

Ja, binnen de grenzen van de handleiding: windsnelheid onder 40 km/h, -20 °C tot +50 °C en een vlakke, stevige ondergrond. Voor buiten verplaatsen heeft Schilling een onderstel met massief rubberen banden (24002).

Wat is het verschil tussen balklengte en bruikbare lengte?

De balklengte is de vrije breedte tussen de zijframes. De bruikbare lengte is het deel waarover de loopkat kan rijden. Bij een balk van 4 m is dat 3.679 mm of 3.479 mm, afhankelijk van de uitvoering.

Waarom een aluminium portaalkraan?

De kranen zijn modulair en demontabel. De kleine Schilling met 4 m balk weegt 118 kg en de Estil van 1.500 kg weegt 96 tot 138 kg, zodat je ze op de werkplek opbouwt en weer opbergt.

Verder lezen en producten

• Portaalkraantool: vind de portaalkraan die bij jouw maten past
• Stationaire portaalkranen en mobiele portaalkranen
• Schilling aluminium portaalkraan enkele balk groot
• Schilling onderstel voor stationaire portaalkraan
• Kito handkettingtakel en andere takels en toebehoren
• Keuringen en inspecties
• Kennisbank: Werklast van een hijsband berekenen en Machineverordening 2027 voor hijsmiddelen en takels

Bronnen: Schilling, gebruiksaanwijzing aluminium portaalkraan (stationair en verrijdbaar onder last, enkele balk), hoofdstukken 4.2, 4.3, 9, 10, 11 en 12; Schilling, technische gegevens stationaire portaalkraan enkele balk 500 en 1.000 kg (februari 2025); Kito, gebruiksaanwijzing handkettingtakel CB (tabellen specificaties en afmetingen); productgegevens Estil aluminium portaalkranen 1.000 en 1.500 kg in onze shop. Foto's: Schilling en Estil (productbeelden), schema Hef en Hijs Online. Laatst gecontroleerd op 14 november 2026. Dit artikel vervangt de gebruiksaanwijzing van je portaalkraan en takel niet; rekenvoorbeelden zijn statisch en vervangen geen beoordeling van de vloer door een constructeur.